تبلیغات

دفتر مقام معظم رهبری
رئیس میراث فرهنگی وگردشگری شهرستان سرایان:
سرایان شهر آب انبارها کهن و تاریخی و سنت حسنه آب گیری آب انبارها
تاریخ انتشار : 15 دى 1397 - 22:46  |  
کد مطلب: 9175
رئیس میراث فرهنگی وگردشگری شهرستان سرایان ازآبگیری آب انبارهای سرایان درشبهای سردزمستان خبرداد.

محمد عرب رئیس میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری شهرستان سرایان امروز عصردرگفت وگوبا سرایان بیدار آب گیری آب انبارهای تاریخی شهر سرایان از قنات اصلی شهر آغاز شده است و آب انبارها گنجینه های آب در شهرستان سرایان هستند.
وی افزود : مجموعاً در سطح شهرستان  254 اثر تاریخی شناسایی شده که ازاین آثار 46  اثر در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده آب انبارها سهم بسزایی در آثار تاریخی شهرستان سرایان  دارند و نقش مهمی در زندگی مردم شهرستان ، بطوریکه از 46 اثر ثبت شده در فهرست آثار ملی کشور 14 مورد آب انبارهایی هستند که بیش از 95 درصد آنها فعال هستند و به همان صورت گذشته مورد استفاده قرار می گیرند و تنها در شهر سرایان 6 آب انبار فعال قرار دارد و برای همین سرایان به دیار آب انبارهای کهن شهره شده است.
رئیس میراث فرهنگی شهرستان سرایان اظهارکرد : شرايط اقليمي‌ خشك و نيمه خشك بخش عمده اي از ايران، تاثير ژرف و بنيادي در خلق پديده‌هاي گوناگون معماري اين سرزمين گذاشته است. ريزش‌هاي آسماني در ايران، به جز ناحيه شمالي و سواحل درياي مازندران، در بقيه نواحي بسيار كم است. به همين دليل، از ديرباز در بيشتر دشت‌هاي وسيع ايران، براي دسترسي به آب، تلاش چشمگيري صورت گرفته و ايرانيان با بهره جستن از تمامي‌ توانايي‌هاي خود، ده‌ها كيلومتر قنات حفر كرده اند. آنها در كنار ساخت قنات‌ها و سدها، به ذخيره سازي آب‌هاي فراوان زمستاني براي به مصرف رساندن آنها در فصل‌هاي گرم سال نيز توجه داشته اند و براي تحقق اين مساله، «آب‌انبار» را بنيان گذاشته اند.
عرب گفت:مهمترین عناصر معماري آب انبارها شامل: سردر ورودي،پلكان،پاشير و مخزن است.  عرب همچنین افزود: آب گیری آب انبار ها همه ساله از اوایل دی ماه آغاز می شود بدین ترتیب که گروهی که در واقع به میرآب معروف هستند و از گذشته این سنت حسنه را از پدرشان به ارث برده اند شروع به اینکار می کنند و  ابتدا ته مانده آب موجود در مخازن تخلیه و سپس داخل مخزن لایروبی و تمیز می شود. بعد از این مرحله تمیز سازی مسیر آب قنات تا سر منشاء اصلی ، همچنین هماهنگی با مردم اطراف قنات برای رعایت مسائل بهداشتی تا آب کثیف نشود.در گذشته مسیرهای داخل شهر نیز تمیز می شد تا به مخزن برسد ولی الان  با استفاده از لوله های پلاستیکی آب به داخل مخزن هدایت می شود و این لوله ها فقط در داخل شهر استفاده می شود. در هنگام آب گیری همانطور که قبلا گفته شد هماهنگی با مردم برای رعایت مسائل بهداشتی صورت گرفته و میرآب ها از اواخر شب که معولا شب های سردسال می باشد در مسیر قنات در رفت و آمد هستند تا حیوانات نیز به جوی نزدیک نشوند. 
وی خاطرنشان کرد :  آب گیری هر شب از ساعت حدود 11 شب تا 4 صبح انجام می شود و تا زمانی که همه آب انبارها آبگیری شوند ادامه پیدا می کند. به گفته عرب : میرآب ها عقیده دارند که آبگیری حتما باید در شب های سرد انجام شود تا بر خنکای آب در تابستان داغ بیفزاید و البته که چنین است ، صف های طویل مردم در تابستان ها برای برداشت آب خنک و گوارا گواه این مدعاست و نکته اساسی در بحث آب انبارها اعتقاد به استفاده از آنها در بین مردم است که حتی از روستاهای اطراف برای برداشت آب به سرایان می آیند.
 رئیس میراث فرهنگی شهرستان سرایان تصریح کرد:آب انبار يک مکان مردمي و مورد استفاده همگان است و هنوز هم هستند افرادي که با کمک هم، آبي را که از سال گذشته در آب انبار باقي است و گل و لايي که کف مخزن آب انبار انباشته شده را  تخليه مي کنند. با توجه به اين که مخزن آب انبار داراي يک شير تخليه است اين شير حدود 60 سانتي متر بالاتر از کف نصب شده اما در کف آن هم يک لوله سفالي به نام "تن بوشه " (لوله سفالي براي انتقال فاضلاب) وجود دارد که براي تخليه آب باقي مانده و گل و لاي آن  استفاده مي شود. افرادي که براي تميز کردن داخل مخزن انتخاب مي شوند از طريق پنجره منتهي به مخزن به داخل آن مي روند و ورود به اين مخزن عميق با طناب ميسر است.
عرب اضافه کرد: پس از تخليه گل و لاي کف را با آب مي شويند. این کار برای تمام آب انبار های شهر انجام می شود و زمانی که مخازن تمیز شد ، توپ مخروطي شکلي که قطر آن به اندازه قطر تن بوشه است و دور آن را با پارچه کرباس مي پيچند از داخل، در تن بوشه مي گذارند و آن را مسدود مي کنند و سپس کار نظافت مسیر جوی قنات شروع می شود .
وی بیان داشت : نکته جالب توجه در هنگام آب گیری بزرگترین آب انبار شهرستان (آب انبارکاروانسرا) این است که در شب هایی که این آب انبار آبگیری می شود مردم محل در جاوی آب انبار و بازار میثم جمع می شوند و مراسم کف زنی اجرا می کنند و در هنگام کف زنی چهار بیتی هایی توسط آنها خوانده می شود.اجرای کف زنی و تهیه کف برای پذیرایی از میرآب ها می باشد که از سرمنشاء قنات به سمت آب انبار به همراه آب در حرکتند و بعد از رسیدن آنها با کف و چایی از آنها پذیرایی می شود.
رئیس میراث فرهنگی سرایان عنوان نمود:پس از اینکه آب قنات به محل آب انبار رسید ابتدا به مدت یکساعت آب به مسیر جوی کشاورزی هدایت می شود و وارد آب انبار نمی شود تا خوب زلال و تمیز شود و سپس آب وارد مخزن می شود و تا ساعت حدود 4 صبح ادامه دارد.اینکار هرشب و بسته به ظرفیت مخزن انجام می شود مثلا آب انبار کاروانسرا 5 شب ، آب انبار آهنگران دو شب و... زمان می برد تا آبگیری شوند.پس از اینکه مخزن آب انبار پر شد شب بعد یا همان شب در صورتیکه وقت اجازه دهد 3-2 ساعت در اصطلاح آب گذار می شود یعنی آب از ورودی مخزن وارد و از سمت خروجی که لوله ای در همان ارتفاع و در طرف دیگر مخزن نصب می باشد خارج می شود تا اگر خس و خاشاکی وارد شده باشد از مخزن خارج شود و آب زلال گردد.
عرب ادامه داد : اين سنت نيک و حسنه  هنوز در شهرستان سرايان از يادها نرفته است  و مردم با شور و شوق خاصی به آن مبادرت می ورزند که به جهت حفظ و گسترش این رسوم کهن و زیبا کار مستند نگاری و تهیه پرونده ثبت میراث معنوی این مراسم انجام و خوشبختانه این رسم و آئین نیک بجا مانده از گذشتگان با شماره 1315 در سال 1395 در فهرست میراث معنوی کشور بنام شهرستان سرایان به ثبت رسید. این سنت حسنه نمونه بارزی از مشارکت مردم در کارهای عمومی و همچنین صرفه جویی در مصرف آب و استفاده بهینه از آن می باشد که سهم بسزایی در تامین آب شرب شهر و روستاهای اطراف نیز دارد.
وی اظهارداشت : همت بلند و مشارکت در کارهای خیر و عام المنفعه در بین مردم این دیار پیشینه طولانی دارد و میرآب های آب انبارهای سرایان در شب های سرد زمستان و با وجود خستگی کارهای روزانه بدون هرگونه حمایت و چشمداشتی و فقط برای رضای خدا و نشاندن لبخند رضایت بر لب مردمان کویر در تابستان های گرم در این امر خیرخواهانه شرکت می کنند و این سنت را به نسل های بعدی منتقل می کنند و مردم نیز قددان زحمات این عزیزان هستند.
انتهای پیام/
 

نظرات کاربران

با سلام احسن به افرادی کهاب انبار ها را اب کرده اند

نظر شما